พาตัวเองไป “กลับตาลปัตร” ที่เยโลเฮาส์

        สำนวน “กลับตาลปัตร”ที่แปลว่าผิดคาด แบบหน้ามือหลังเท้า ที่ฮ่องเต้-กนต์ ธรเตโชฬาร นำมาใช้ตั้งชื่อนิทรรศการศิลปะที่เจ้าตัวเป็นภัณฑารักษ์ถือว่าเป็นอะไรที่ฉลาดแยบยลที่สุด

        เพราะถ้าพูดถึงตาลปัตรแล้ว สมองคนส่วนใหญ่น่าจะไปโยงกับเรื่องศาสนา แต่พอเป็น “กลับตาลปัตร” แล้วมันคือเรื่องที่ผิดคาด เป็นสำนวนที่ใกล้ตัวคน จับต้องได้ ชื่อของงานนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ดึงดูดคนมาชมงานนิทรรศการที่ เยโล เฮ้าส์ ยังไม่นับที่ความเก๋ ในชื่อภาษาอังกฤษ “Flip the Fan”ที่แปลกันมาแบบตรง ๆ และสื่อให้เห็นถึงการใช้งานเป็นพัด ของตาลปัตร  แต่ที่สำคัญชื่อนี้ยังเหมาะเจาะกับแก่นของงาน ที่ฮ่องเต้อยากจะกระตุกต่อมคิดของหลาย ๆ คน

         ตาลปัตร ที่เราคุ้นเคยกันในมือของพระสงฆ์ ที่ใช้ปิดหน้าเวลาสวด  มาทำหน้าที่เป็นแคนวาสหรือพื้นที่ปลดปล่อยจินตนาการและความคิดบรรเจดของศิลปินหลากหลาย กลายเป็นศิลปร่วมสมัยที่กระชากความเชื่อและความคิด ช่วยเตือนสติทั้งผู้สร้างและผู้เสพย์งาน ผสมผสานกับการใช้ศิลปะร่วมสมัย ทำลายข้อจำกัดด้านวัสดุนำเสนอสารที่มุ่งเน้นไปที่การ“เตือนตนและคนอื่น”

        ตาลปัตร หลากหลายดีไซน์ ตั้งบนแท่นไม้จัดแสดงเรียบง่าย ซึ่งแท่นวางออกแบบให้ผู้เข้าชมสามารถหมุนแกนกลับไปมาได้  บางชื้นงานมีคำคม เช่น “เสียดายคนตายไม่ได้ทุกข์” “เวลาที่ไม่ต้องการนานที่สุด – ทุกข์” โดย PUCK (ไตรภัคสุภวัฒนา) หรือ "ให้ทานหรือขอทาน" ที่ศิลปินเดอะดวง(วีระชัย ดวงพลา) ตั้งคำถามถึงคนที่ไปทำบุญว่ามุ่งหวังอะไรกันแน่

       งานของกลุ่ม ทำ-มา-หา-กิน "ความจนเป็นทุกข์ในโลก" เป็นตาลปัตรแบบมีระบายลูกไม้สีขาว มีลูกเล่นให้ผู้ชมถ่ายตาลปัตรด้วยแฟลซ เพื่อค้นหาสิ่งที่ซ่อนไว้ 

      นอกจากนี้ก็มีงานของป็อด Moderndog เป็นงานแอ็บสแตร็ค ตาลปัตรบางชิ้นท้าทายความคิดความเชื่อที่คุ้นเคยเช่นชื้นที่เป็นรูปพระเยซูบนไม้กางเขน โดย หรือตาลปัตรที่มีรูปผู้หญิงอยู่เป็นครั้งแรก ของ Primiita (ศุภศรา หงศ์ลดารมภ์)   และยังมีตาลปัตรตั้งวาง เสียบปลั๊กอยู่ราวกับเป็นพัดลมตั้งพื้น ซึ่ง Slverwater (ธนกร ศิริรักษ์) ก็คิดว่าทำไมจะไม่ได้ล่ะ เมื่อตาลปัตรใบลานในอดีตก็มีฟังก์ชั่นการใช้เป็นพัดเหมือนกัน

        ส่วนชิ้นงานของฮ่องเต้เองนั้น เป็นตาลปัตรโปร่งใส ชื่อ "สัจจะ" ซึ่งสื่อให้เห็นถึงความตั้งใจที่เขาอยากจะสื่อให้เห็นว่า ตาลปัตรก็มีโครงเหล็กหรือพลาสติกเท่านั้น ตาลปัตรของเขาจึงเป็นพลาสติกใส ๆ ให้เห็นถึงโครงสร้างลวดด้านใน เหมือนกับที่เขาอยากให้ทุกคนมองเรื่องศาสนาให้ถึงแก่นเช่นกัน

        แล้วทำไมต้องใช้ตาลปัตรแทนแคนวาส ฮ่องเต้ กนต์ธร เตโชฬาร อธิบายไว้อย่างนี้ “ถ้ามองว่าตาลปัตรเป็นตัวแทนบทสวดหรือคำสอนแปลว่าธรรมะนั้นจับต้องได้ปรับรูปแบบให้เข้ากับสไตล์เราได้และสนุกได้ให้กลับมาเท่น่าสนใจมีหลากหลายและอยู่ในโลกปัจจุบันได้อย่างสวยงาม” 
        ลองมาเดินชมผลงานจากการกลั่นกรองของศิลปิน 14 ชีวิต แล้วตอบคำถามของภัณฑารักษ์ว่า  "ตาลปัตรเป็นของใช้หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์? 

นิทรรศการศิลปะ‘กลับตาลปัตร” (Flip the Fan) จัดแสดงถึง27 พฤษภาคม2561 

ณ เยโลเฮ้าส์แกลเลอรี่ 11.00-22.00 น. (ปิดวันอังคาร)

ภัณฑารักษ์: ฮ่องเต้ กนต์ ธรเตโชฬาร
ศิลปิน: ธนชัย อุชชิน (ป๊อด Moderndog), PUCK (ไตรภัค สุภวัฒนา), ชมชุมเกษียร, Dogkillmen (ชานนท์ ยอดหงษ์), เดอะดวง(วีระชัย ดวงพลา), Sahred Toy (ต๊อด อารักษ์ อ่อนวิลัย), นักรบมูลมานัส, Primiita (ศุภศรา หงศ์ลดารมภ์), Mamablues (ฟ้าวลัย ศิริสมพล), Slverwater (ธนกร ศิริรักษ์), ฮ่องเต้(กนต์ธรเตโชฬาร), บาสบดินทร์, บริษัท Another Day Another Render จำกัด, และกลุ่ม‘ทำมาหากิน’

น่ารู้:

        คําว่า“ตาลปัตร” มาจากภาษาบาลีว่าตาลหมายถึงต้นตาลปัตรมาจากคําว่า ปตฺต แปลว่าใบตาล

คนสมัยโบราณใช้บังแดดและพัดคลายความร้อนดังนั้นคําว่าตาลปัตรจึงหมายถึงพัดที่ทําด้วยใบตาลมีข้อสันนิฐานว่าเดิมที่มิใช่ของพระสงฆ์แต่เป็นเครื่องใช้สามัญของคนทั่วไปสมัยก่อนพุทธกาลเพื่อเป็นที่พัดบังแดดบังฝนพระนำของชาวบ้านที่มีอยู่แล้วมาใช้บังตา

        ตาลปัตรเป็นสังฆภัณฑ์ที่มีความสวยงามทั้งรูปทรงสีสันและลวดลายที่ใช้ในสมัยก่อนมีการออกแบบตาลปัตรจำเพาะเพื่อใช้ในงานพิธีมงคลและอวมงคลต่างๆมากมายตาลปัตรจึงเป็นทั้งโปสเตอร์งานและที่ระลึกในโอกาสต่างเหล่านั้นไปโดยปริยายการออกแบบตาลปัตรของช่างนั้นมีความประณีตคำนึงถึงสัดส่วนภาพลักษณ์ของงานพิธีและเจ้าภาพของงานนอกเหนือจากนั้นศิลปินจะสอดแทรกสัญลักษณ์หรือความหมายแฝงเช่นภาพสัตว์ประจำปีนักษัตรบนตาลปัตรวันเกิด, สีที่แสดงถึงวันเกิด, โลโก้ตัวพยัญชนะนำหน้าชื่อจนไปถึงการใช้ภาพสื่อความหมายเป็นต้น
        สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ผู้เป็นนายช่างใหญ่แห่งสยาม ทรงออกแบบตาลปัตรไว้มากมาย“ตาลปัตรสมเด็จครู” นับเป็นต้นแบบของงานออกแบบตาลปัตรสมัยใหม่ซึ่งผนวกความต้องการของเจ้าภาพเข้ากับความงามเชิงช่างของผู้ออกแบบไว้อย่างแนบเนียนมีความสง่างามลุ่มลึกในด้านความหมายแฝงโดดเด่นด้านการจัดวางและมีความร่วมสมัยอย่างยิ่ง
        ปัจจุบันการสั่งทำตาลปัตรเป็นไปในรูปแบบของการสั่งตามแบบที่มีในท้องตลาดและใช้วิธีการปักด้วยจักรที่ควบคุมด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์งานปักมืออย่างโบราณนั้นใช้กันเฉพาะกลุ่มส่วนตาลปัตรที่วาดด้วยมืออย่างในสมัยก่อนนั้นแทบไม่มีให้ได้เห็นในฐานะช่างวาดนักออกแบบและผู้จัดงานเห็นว่า“ทุกอย่างสามารถรื้อสร้างได้ตามยุคสมัยและเพิ่มเติมแนวความคิดที่สอดคล้องและกระตุ้นเตือนคนในสมัยนั้นๆได้”  
 

 

STORY BY Veen. T.