เปิดอินไซต์แล็บไทย จาก ‘ความเป๊ะ’ สู่ยุค AI และโจทย์ตรวจสุขภาพใกล้บ้าน
สำรวจจุดแข็งด้านการควบคุมคุณภาพของห้องแล็บไทย ช่องว่างการใช้ AI และเทคโนโลยีดิจิทัล พร้อมรู้จัก Lab Anywhere แนวทางเชื่อมบริการตรวจใกล้บ้านกับโรงพยาบาล
ผลสำรวจของสภาเทคนิคการแพทย์และโรชพบว่า สัดส่วนห้องแล็บไทยที่ควบคุมคุณภาพตามรอบกะสูงกว่าค่าเฉลี่ยเอเชียแปซิฟิกราว 3 เท่า ขณะที่การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI ยังมีช่องให้เติบโต พร้อมจับตา “Lab Anywhere” แนวทางเพิ่มทางเลือกให้คนเข้าถึงบริการตรวจใกล้บ้าน
เวลาเราไปตรวจสุขภาพหรือพบแพทย์ สิ่งที่เรามักให้ความสนใจคือผลตรวจหรือคำอธิบายของคุณหมอ เบื้องหลังผลตรวจเหล่านั้นคือการทำงานของห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ (Medical Lab) แล้วในวันที่ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลเริ่มเข้ามามีบทบาท ห้องแล็บในบ้านเราพร้อมแค่ไหนกับการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้?
สมุดปกขาวเรื่อง Benchmarking Thailand’s Laboratory System: From Quality Infrastructure to Digital Transformation and AI-Enabled Performance เป็นความร่วมมือครั้งแรกระหว่างสภาเทคนิคการแพทย์กับบริษัท โรช ไดแอกโนสติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด โดยสำรวจห้องแล็บไทย 139 แห่ง และเปรียบเทียบกับข้อมูลห้องแล็บ 737 แห่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
ผลสำรวจชี้ให้เห็นจุดแข็งด้านการควบคุมคุณภาพของห้องแล็บไทย ขณะที่การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลบางด้านยังตามหลังค่าเฉลี่ยของภูมิภาค
ความเป๊ะของแล็บไทย วัดกันอย่างไร
ห้องแล็บไทย 24.1% ใช้ระบบควบคุมคุณภาพตามรอบกะ (Shift-Based QC) คิดเป็นราว 3 เท่าของค่าเฉลี่ยเอเชียแปซิฟิกที่ 7.7% ขณะเดียวกัน ห้องแล็บไทย 72.3% ใช้ Six Sigma ซึ่งเป็นแนวทางลดข้อผิดพลาดในกระบวนการทำงาน ส่วนแล็บไทยกว่า 60% รายงานผลตรวจทั่วไปได้ภายในเวลาไม่ถึง 1 ชั่วโมง
การควบคุมคุณภาพและความรวดเร็วในการรายงานผลเป็นพื้นฐานสำคัญของบริการตรวจทางการแพทย์ และเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาไทยให้เป็นศูนย์กลางด้านการแพทย์และเวลเนส (Medical & Wellness Hub) ของภูมิภาค
ช่องว่างดิจิทัลของห้องแล็บไทย
เมื่อมองด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล ห้องแล็บไทยเพียง 5.1% ใช้ Cloud Middleware หรือซอฟต์แวร์ตัวกลางบนคลาวด์ที่ช่วยให้ระบบต่าง ๆ แลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้ เทียบกับค่าเฉลี่ยของภูมิภาคที่ 24% ส่วนสัดส่วนห้องแล็บไทยที่นำ AI มาใช้อยู่ที่ราว 15%
ผลสำรวจยังพบว่า ห้องแล็บที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 15189 มีสัดส่วนการใช้แอปพลิเคชันบนมือถือเพื่อส่งผลตรวจให้ผู้ป่วยราว 2 เท่าของค่าเฉลี่ยในผลสำรวจ
‘Lab Anywhere’ เมื่อการตรวจสุขภาพขยับมาใกล้บ้าน
ดร. ทนพญ. สลักจิต ชุติพงษ์วิเวท นายกสภาเทคนิคการแพทย์ เล่าถึงแนวทางที่สภากำลังผลักดัน ทั้งการปรับเกณฑ์การรับรองคุณภาพและความสามารถของห้องปฏิบัติการ (Laboratory Accreditation หรือ LA) ให้ครอบคลุมเรื่องไอที การเชื่อมต่อข้อมูล และความปลอดภัยทางไซเบอร์ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานบนคลาวด์ และแนวทาง “Lab Anywhere”
ลองนึกถึงวันที่เราสามารถแวะเจาะเลือดที่คลินิกเทคนิคการแพทย์ใกล้บ้าน แล้วส่งผลตรวจเข้าสู่ระบบของโรงพยาบาลได้แบบเรียลไทม์ ภาพที่ “Lab Anywhere” มุ่งไปถึงคือการลดภาระการเดินทางและการรอคิวที่โรงพยาบาลสำหรับการตรวจที่ทำใกล้บ้านได้
ในห้องแล็บเอง AI และระบบอัตโนมัติมีบทบาทได้ทั้งในการลดงานที่ต้องทำซ้ำและช่วยสนับสนุนการตัดสินใจ เพื่อให้นักเทคนิคการแพทย์มีเวลาวิเคราะห์กรณีที่ซับซ้อนและทำงานร่วมกับแพทย์มากขึ้น ควบคู่กับการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของบุคลากร ด้านมิไฮ อิริเมสซู กรรมการผู้จัดการโรช ไดแอกโนสติกส์ (ประเทศไทย) ระบุว่า ความร่วมมือครั้งนี้ตั้งเป้าเพิ่มจำนวนห้องแล็บไทยที่ผ่านมาตรฐานสากล
ดร. ทนพญ. สลักจิตมองว่าผลสำรวจเป็นจุดเริ่มต้นที่ช่วยให้สภาเห็นจุดแข็งและเรื่องที่ต้องพัฒนาชัดขึ้น ในช่วงที่บริการด้านการแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine) กำลังขยายตัว และการวินิจฉัยกับการรักษาที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละรายยิ่งต้องอาศัยข้อมูลผลตรวจที่มีคุณภาพ
สำหรับคนที่ต้องไปตรวจสุขภาพ สิ่งที่จะสัมผัสได้จากการเปลี่ยนแปลงนี้คือทางเลือกในการตรวจใกล้บ้านและการส่งต่อผลตรวจให้แพทย์ได้สะดวกขึ้น เมื่อคลินิกและโรงพยาบาลเชื่อมข้อมูลกันได้
#HappeningBKK #ห้องแล็บไทย #LabAnywhere #เทคนิคการแพทย์ #ตรวจสุขภาพใกล้บ้าน #สุขภาพดิจิทัล
