HAPPENING BKK
NLINE MAGAZINE
×
ไม่อยากเป็น “โรคหลอดเลือดสมอง” ต้องอ่าน!!!
by Ohnabelle
18 พ.ย. 2569, 11:13
  87 views

โรคหลอดเลือดสมอง ถ้าเป็นแล้ว ทำไมบางคนเป็นอัมพฤกษ์หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงบางส่วน บางคนเป็นอัมพาตต้องนอนติดเตียง บางคนหายแถมยังกลับมาใช้ชีวิตปกติเหมือนไม่เคยเป็นอะไร แต่ทำไมบางคนเสียชีวิต  บางคนเป็นตอนแก่ บางคนอายุไม่ถึง 45 ก็เป็นโรคนี้แล้ว

คำตอบขึ้นอยู่กับว่า คุณมีความเสี่ยงแค่ไหน? และคุณถึงมือหมอได้เร็วแค่ไหน?

 

สาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1

 

หลายคนอาจจะไม่ค่อยกลัวโรคหลอดเลือดสมองมากเท่ากับมะเร็ง แต่จริงๆ แล้ว โรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุการเสียชีวิตหรือพิการอันดับ 1 ของคนไทยในปัจจุบัน  

 

ข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุข พบว่าในปี 2568 ประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองสะสมสูงกว่า 1.2 ล้านคน"

ตัวเลขนี้สะท้อนถึงภาระโรคที่มีนัยสำคัญต่อระบบบริการสุขภาพ ทั้งนี้ ผู้ป่วยรายใหม่มีประมาณ 392,700 คน  แต่สิ่งที่ทำให้น่ากังวลที่สุด คือ

 

...1 ใน 3 ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเสียชีวิต 

อีก 1 ใน 3 พิการ 

มีเพียง 1 ใน 4 เท่านั้นที่สามารถฟื้นฟูจนกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ  

 

และแม้ว่าความเสี่ยงที่จะเกิดโรคจะเพิ่มขึ้นตามอายุ แต่ทุกวันนี้พบว่าคนที่อายุน้อยหรือต่ำกว่า 45 ปี เป็นโรคหลอดเลือดสมองกันมากขึ้น

 

 

ไม่ต้อง "แก่" ก็เป็นได้

 

สาเหตุของโรคที่พบในคนอายุมากกับคนอายุน้อยมีความแตกต่างกันบ้าง ในผู้สูงอายุมักเกิดจากการควบคุมโรคเรื้อรังได้ไม่ดี เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่  ซึ่งคนที่ไม่สามารถควบคุมปัจจัยเหล่านี้ได้ดี จะมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคหลอดเลือดสมองมากขึ้น 4-5 เท่า

ส่วนในคนอายุน้อย ยังมีสาเหตุอื่นๆ ที่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การใช้สารเสพติด การสูบบุหรี่ หรือบางคนพบว่ามีปัญหาด้านสุขภาพอื่นๆ เช่น ความผิดปกติของหลอดเลือดหัวใจ  การติดเชื้อที่ลิ้นหัวใจ  เป็นต้น

แต่ถึงจะไม่มีความดัน เบาหวาน ไขมัน หรือความเสี่ยงเหล่านี้ แต่ก็ยังวางใจไม่ได้ เพราะมีโอกาสเป็นได้เหมือนกัน  และเมื่อเคยเป็นแล้ว รักษาจนหายแล้ว ก็อาจเป็นซ้ำได้อีก

 

โรคหลอดเลือดสมอป้องกันได้

 

เมื่อรู้จักความเสี่ยงแบบนี้  การป้องกันเป็นเรื่องไม่ยาก เพียงแต่ต้องอาศัยความสม่ำเสมอและวินัย เช่น การเลือกรับประทานอาหารไม่เค็ม ไม่มัน ไม่รสจัดเกินไป รับประทานในปริมาณที่เหมาะสมและมีโภชนาการครบถ้วน เพื่อควบคุมความดันโลหิต ไขมันและน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม งดสูบบุหรี่หรือพยายามอยู่ห่างจากคนสูบบุหรี่ การตรวจสุขภาพเป็นประจำ

 

อาการแบบไหนฟ้องว่าเราเสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมอง

 

...โรคหลอดเลือดสมองมี 2 ชนิด คือ "แตก" ซึ่งพบได้ 30% ของทั้งหมด

และ "ตีบ" ที่พบได้ประมาณ 70% ของทั้งหมด

 

แต่ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน อาการจะคล้ายกัน และเป็นแบบเฉียบพลัน ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขสอนให้จำง่ายว่า "BEFAST"

 

  • B หมายถึง Balance หรือการเสียการทรงตัว บ้านหมุน
  • E หมายถึง Eyes เช่น ตามองไม่ชัด เห็นภาพซ้อน มองไม่เห็น
  • F หมายถึง Facial เช่น หน้าเบี้ยว มุมปากหรือตาตก
  • A หมายถึง Arms คือ แขนขาอ่อนแรง ยกไม่ขึ้น
  • S หมายถึง Speech คือ พูดไม่ได้ พูดไม่ชัด พูดไม่เป็นคำ
  • T หมายถึง Time คือ ต้องรีบพาไปหาหมอให้เร็วที่สุด ภายใน 4 ชั่วโมง

 

 

แพทย์หญิงทัศนีย์ ตันติฤทธิศักดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ รองผู้อำนวยการด้านการแพทย์ และประธานศูนย์ความเป็นเลิศโรคหลอดเลือดสมอง สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ อธิบายว่าอาการเหล่านี้มักเป็นอาการเฉียบพลัน จู่ๆ ก็เป็น  บางคนตื่นมาเข้าห้องน้ำกลางคืนแล้ววูบไป แต่บางครั้ง อาการอาจไม่ชัดเจน บางคนรู้สึกแค่แขนชา หายใจไม่ทัน 

 

แค่รู้สึกว่าไม่ปกติ อย่ารอ รีบมาหาหมอ อย่ามัวรอสังเกตอาการเองที่บ้าน เพราะถ้ารอจะเสียโอกาสในการรักษา เพราะทุก ๆ 1 นาทีจะมีเซลล์สมองตายไป 1.9 ล้านเซลล์ ยิ่งถ้าเซลล์สมองตายมากเท่าไร การรักษาและฟื้นฟูก็มีโอกาสน้อยลงเท่านั้น  อย่างน้อยที่สุดถ้ามาถึงมือหมอและพบว่าไม่ใช่โรคหลอดเลือดสมองก็ยังดีกว่าเป็นโรคนี้แต่ไม่มีโอกาสถึงมือหมอ” พญ.ทัศนีย์ กล่าว

 

 

 

แพทย์หญิงทัศนีย์ ตันติฤทธิศักดิ์

 

รักษาได้

 

หนึ่งในความโชคดีของคนไทยคือ ทุกสิทธิการรักษาพยาบาลหลักของไทยจะครอบคลุมการรักษาโรคหลอดเลือดสมองทั้งสิ้น  ในหลายโรงพยาบาลจะมี Stroke Fast Track ซึ่งจะช่วยดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองให้เร็วที่สุดทั้งการตรวจเอ็กซ์เรย์ หรือสแกนสมอง และให้ได้พบแพทย์เฉพาะทาง

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ เมื่อมีอาการแล้ว ผู้ป่วยควรต้องไปถึงมือแพทย์ให้ได้เร็วที่สุด "ภายใน 4 ชั่วโมง" หากช้ากว่านั้น โอกาสในการรักษาและฟื้นฟูจะค่อยๆ ลดลง

แนวทางในการรักษามีทั้งการผ่าตัดและการให้ยา สำหรับกรณีโรคหลอดเลือดสมองที่เกิดจากการตีบตันสามารถใช้ยาและการผ่าตัดเพื่อนำลิ่มเลือดที่อุดตันอยู่ออก และในปัจจุบันมีการพัฒนายาใหม่ที่แม้ผู้ป่วยจะมาถึงมือหมอช้าเกินกว่า 4 ชั่วโมงไปแล้ว แต่เมื่อได้รับยานี้ก็ยังให้ผลลัพธ์ที่ดี  ส่วนกรณีเส้นเลือดในสมองแตก แพทย์จะให้ยาลดความดันอย่างเร็ว ก่อนจะพิจารณาว่าจะต้องรักษาอย่างไรต่อ และรักษาแล้วผู้ป่วยจะใช้ชีวิตได้ปกติ หรือฟื้นฟูสภาพได้มากน้อยแค่ไหน ต้องมีผู้ดูแลอย่างไรต่อไป

 

 

สัญญาณเตือน

 

อาการของโรคนี้ไม่ค่อยมีสัญญาณบอกล่วงหน้า ดังนั้น ผู้ป่วยหรือคนที่อยู่รอบข้าง ต้องคอยช่วยกันสังเกต และให้รีบพาไปโรงพยาบาลหรือโทรเรียก 1669 ทันที 

ที่ผ่านมา มีผู้ป่วยเพียงประมาณ 30% ที่มาถึงโรงพยาบาลภายใน 4 ชั่วโมง

สถาบันประสาทวิทยา จึงได้ร่วมมือกับ บริษัท บอริงเกอร์ อินเกลไฮม์ (ไทย) เปิดตัวโครงการ “Stroke Hero” ตั้งเป้าสร้างเครือข่ายประชาชนที่มีความรู้และทักษะในการสังเกตอาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมองจำนวน 1 ล้านคนทั่วประเทศ

 

 

Stroke Hero เหล่านี้จะช่วยเป็นหูเป็นตา สังเกตว่าคนรอบตัวและรีบช่วยเหลือหากมีอาการของโรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงให้ความรู้แก่คนทั่วไปเพื่อลดความเสี่ยงของโรค

 

ABOUT THE AUTHOR
Ohnabelle

Ohnabelle

Work hard, Eat harder ศิษย์เก่าออสเตรเลียแต่วนเวียนกับเรื่องสวิตเซอร์แลนด์

ALL POSTS