'ละลาย' เมื่อฟิล์มความทรงจำที่สูญสลาย กลายเป็นนิทรรศการว่าด้วยชีวิต ประวัติศาสตร์ และการเปลี่ยนแปลง

 

ฟิล์มเนกาทีฟหลายร้อยม้วนกับภาพกว่าสองหมื่นภาพที่ สุธี คุณาวิชยานนท์ เก็บสะสมมาตั้งแต่ปี 2524 คือคลังความทรงจำที่บันทึกทั้งชีวิตส่วนตัว การเดินทาง การทำงาน และเหตุการณ์ทางสังคมเอาไว้ แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไป ฟิล์มจำนวนมากกลับค่อยๆ เสื่อมสภาพและ "ละลาย" หายไป เหลือเพียงเศษเสี้ยวของอดีตที่ไม่อาจเรียกคืน

 

 

ประสบการณ์นี้กลายเป็นจุดตั้งต้นของนิทรรศการ "ละลาย" ซึ่งหยิบยกคำธรรมดาๆ อย่าง "การละลาย" มาขยายความหมายให้ครอบคลุม ทั้งความทรงจำ ประวัติศาสตร์ สถานที่ และชีวิตมนุษย์

“เราพยายามเก็บสิ่งที่เรียกว่าเป็นความทรงจำ ทั้งเรื่องส่วนตัว เรื่องการงาน เรื่องการเดินทาง แต่สุดท้ายแล้วมันก็เลือนลางจางหายไปหมด” สุธี กล่าวถึงที่มาของงานในวันเปิดนิทรรศการ

 

 

นิทรรศการ "ละลาย" ครั้งนี้จัดขึ้นภายในอาคารเก่าใจกลางเยาวราช อาคารที่มีความผูกพันกับครอบครัวของศิลปินมาตั้งแต่รุ่นอากง ผู้ประกอบกิจการเฟอร์นิเจอร์ในย่านนี้ ก่อนที่อาคารจะหมดหน้าที่ทางการค้าไปหลายสิบปี

 

 

สำหรับสุธี สถานที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ที่เขาเลือกจัดแสดงงานศิลปะ หากยังเป็นพื้นที่แห่งความทรงจำที่เชื่อมโยงผู้คน ครอบครัว และชุมชนเข้าด้วยกัน อาคารคุณากิจเทรดดิ้ง จึงกลายเป็นส่วนสำคัญของนิทรรศการที่ว่าด้วยเรื่องของกาลเวลาและการเปลี่ยนแปลง

 

 

เพื่อเปิดพื้นที่การตีความให้กว้างออกไปจากประสบการณ์ส่วนตัวของตนเอง สุธีเชิญศิลปินจากหลากหลายสาขาและต่างรุ่นหลายวัยมาร่วมสร้างบทสนทนา ผ่านผลงานของ ชลิต นาคพะวัน, ตุลย์ หิรัญญลาวัลย์, ทิววัฒน์ ภัทรกุลวณิชย์, น้ำฝน ไล่สัตรูไกล, นีโน่ สาระบุตร, ไพโรจน์ ธีระประภา, มานิต ศรีวานิชภูมิ, วิภาวี คุณาวิชยานนท์, สุพิชา สอนดำริห์, อำมฤทธิ์ ชูสุวรรณ และ อิ๋ง กาญจนวณิชย์

ศิลปินเหล่านี้มาจากหลากหลายวงการ หลอมรวมประสบการณ์ครบคลุมทุกด้าน ทั้งจิตรกร นักวาดการ์ตูน นักออกแบบ ช่างภาพ นักเขียน บรรณาธิการ และผู้สร้างภาพยนตร์ ทำให้นิทรรศการกลายเป็นพื้นที่บูรณาการองค์ความรู้ร่วมสมัยที่สะท้อนมุมมองต่อคำว่า "ละลาย" ได้ครบทุกแง่มุม

 

 

หนึ่งในผลงานที่เชื่อมโยงการละลายเข้ากับวิกฤตสิ่งแวดล้อม คือผลงานของ วิภาวี คุณาวิชยานนท์ ที่หยิบประเด็น Climate Change และการละลายของน้ำแข็งขั้วโลกมาเป็นแกนหลัก ศิลปินสร้างแผนที่โลกจากวัสดุธรรมชาติ ทั้งหมึกจีน กาแฟ และสีจากธรรมชาติ ก่อนวางก้อนน้ำแข็งลงบนพื้นผิว ปล่อยให้ละลายต่อเนื่องนานกว่า 7 ชั่วโมง และบันทึกภาพทั้งหมดให้เหลือเพียงวิดีโอความยาว 1 นาที

การค่อยๆ เลือนหายของเส้นแบ่งทวีปและพรมแดนบนแผนที่ กลายเป็นภาพแทนความเปราะบางของโลก ธรรมชาติ และชีวิตมนุษย์ที่ไม่มีสิ่งใดคงอยู่ตลอดไป

 

 

ขณะที่ ชลิต นาคพะวัน เลือกตีความคำว่า "ละลาย" ผ่านการจัดการสภาวะจิตใจ โดยมองว่ามีบางความทรงจำที่ควรถูกปล่อยให้ละลายหายไป โดยเฉพาะความเจ็บปวด ความโกรธ หรือความขุ่นมัวที่เกาะกินอยู่ในใจ

"หลายคนออกไปตามหาความสุข โดยลืมไปว่าความสุขสามารถสร้างได้ที่ตัวเราเอง" ชลิต กล่าว

 

 

ศิลปินเสนอว่าการมีความสุขไม่ใช่การออกค้นหา แต่คือการสร้างเงื่อนไขให้ความสุขเติบโตขึ้นในชีวิตประจำวัน เช่นเดียวกับการคัดกรองสิ่งเลวร้ายออกจากจิตใจ เพื่อเปิดพื้นที่ให้ความรัก ความเมตตา และความทรงจำที่งดงามได้ดำรงอยู่

สำหรับนักวาดการ์ตูน อย่างหมอ-ทิววัฒน์ ภัทรกุลวณิชย์ งาน pop-up ของเขาได้แรงบันดาลใจจากพื้นที่แสดงงานโดยตรง

 

"ทุกครั้งที่มาเยาวราช ผมมักจะควานหาสิ่งหนึ่งเสมอ คือ 'กลิ่น' กลิ่นอาหาร กลิ่นชา หรือกลิ่นของแห้งที่ลอยอยู่ตามร้านต่างๆ แต่เมื่อเดินลึกเข้าไป ผมกลับเห็นมากกว่านั้น ผมเห็นการอยู่ร่วมกันของผู้คนหลากหลายเชื้อชาติ ศาสนา และวัฒนธรรม เยาวราชจึงเหมือนหม้อหลอมรวมของผู้คน ที่ทำให้สิ่งต่างๆ อยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืน"

"ผมเห็นเลยว่าตรงนี้คือหม้อหลอมรวมการอยู่ร่วมกันของผู้คน" หมอ กล่าว
 

 

อย่าง ไพโรจน์ ธีระประภา ที่เสนองาน Silk Screen ชิ้นใหญ่มาโดยเฉพาะในจังหวะที่พบว่าตนเองอาจไม่ได้จับงานแนวนี้อีก ด้วยเหตุผลทางสุขภาพ

 

"ผมทำ Silk Screen มาทั้งชีวิต พอป่วยจนเริ่มคิดว่าวันหนึ่งอาจจะทำต่อไม่ได้ ก็เกิดคำถามขึ้นมาว่า สิ่งที่เรารักจะหายไปไหม หรือว่านี่คือการละลายอีกแบบหนึ่ง" 
 

 

 

ในนิทรรศการ "ละลาย" การละลายจึงไม่ได้หมายถึงเพียงการสูญสลาย แต่ยังหมายถึงการเปลี่ยนผ่าน การปล่อยวาง การหลอมรวม และการเกิดขึ้นใหม่ของความหมายบางอย่าง

 

 

ตั้งแต่ฟิล์มภาพถ่ายที่ค่อยๆ เสื่อมสลายของ สุธี คุณาวิชยานนท์ ไปจนถึงฟิล์มเก่าจากโรงหนังในเยาวราชที่ มานิต ศรีวานิชภูมิ นำกลับมาสร้างชีวิตใหม่ในรูปแบบของงานศิลปะ ทุกผลงานล้วนชี้ให้เห็นว่า แม้บางสิ่งจะเลือนหายไปตามกาลเวลา แต่ความทรงจำ ความหมาย และเรื่องเล่าที่ซ่อนอยู่ภายในอาจไม่ได้หายไปพร้อมกัน

 

 

บางครั้ง การละลายจึงไม่ใช่จุดจบ หากเป็นเพียงอีกช่วงหนึ่งของการเปลี่ยนผ่าน ก่อนที่เรื่องราวเดิมจะกลับมาได้รับการมองเห็นอีกครั้งในรูปแบบใหม่
 

รายละเอียดการเข้าชม

นิทรรศการละลาย (Melt0
สถานที่: อาคารคุณากิจเทรดดิ้ง เยาวราช (ตรอกไทร เท็กซัส / ซอย 2)
แผนที่: https://share.google/DsNYfRhn2kXshP9pI

ระยะเวลาจัดแสดง: 13 มิ.ย. - 12 ก.ค. 2569 (13.00 - 19.00 น. ปิดวันจันทร์)

ไม่มีที่จอดรถ แนะนำจอดที่ I’m Chinatown หรือ วัดชัยภูมิการาม 

PHOTO by Samatcha Apaisuwan & Dae Warunee

#ละลาย #MeltExhibition #ArtExhibition

#ContemporaryArt #ThaiArtists #Yaowarat

#ClimateChange #ArtAndMemory #BangkokArt

#HappeningBKK