จากทุนพระราชทาน สู่แบรนด์ VARNI Craft ผู้พลิกฟื้นกระจูดทะเลน้อยเป็นหัตถศิลป์พรีเมียมในตลาดโลก

นับตั้งแต่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จเยี่ยมราษฎร ณ หมู่บ้านหัวป่าเขียว ตำบลทะเลน้อย อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง ซึ่งเป็นชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลน้อย เมื่อปี 2542 พร้อมทั้งพระราชทานทุนสร้างอาชีพจำนวน 15,000 บาท แก่ แม่วรรณี เซ่งฮวด ตัวแทนกลุ่มจักสานกระจูดบ้านหัวป่าเขียว ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่พลิกฟื้นชีวิตภูมิปัญญางานจักสานกระจูดที่กำลังจะเลือนหายให้กลายเป็นหัตกรรมร่วมสมัยที่มีคุณค่าของแผ่นดิน

แม่วรรณีได้ถ่ายทอดความรู้และทักษะการจักสานกระจูดให้คนในชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ให้มีรายได้เพิ่มขึ้นนอกจากการทำไร่ทำนา จนได้รับยกย่องให้เป็นครูช่างศิลป์ ขณะเดียวกัน ก็ได้จัดตั้งกลุ่มหัตถกรรมกระจูดวรรณี เพื่อสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อไป

จนกระทั่งปี 2553 มนัทพงศ์ เซ่งฮวด ลูกชายแม่วรรณี กลับมาบ้านเกิดพร้อมกับความมุ่งมั่นที่จะสานต่อการทำกระจูด โดยรวบรวมชาวบ้านเพื่อจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนหัตถกรรมกระจูดวรรณี และสร้างแบรนด์ VARNI Craft ขึ้น ซึ่งเป็นการริเริ่มแนวคิดการต่อยอดภูมิปัญญากระจูดพื้นบ้านให้ทันสมัยและยั่งยืน

มนัทพงศ์ เล่าว่า เขาเป็นหนึ่งในลูกหลานบ้านหัวป่าเขียวที่ได้รับทุนพระราชทานจาก สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ ด้วยความสนใจงานศิลปะ อีกทั้งความผูกพันงานจักสานมาตั้งแต่เด็ก ทำให้นัทจึงเลือกเรียนวิจิตรศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ และปริญญาโท คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร แล้วนำศิลปะและดีไซน์มาผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่น ตลอดจนการพัฒนานวัตกรรมการย้อมสี เพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์กระจูดให้ร่วมสมัย และมีความหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นกระเป๋าแฟชั่น ของใช้ ของตกแต่ง และของที่ระลึก 

ความสำเร็จจากการผสมผสานภูมิปัญญาดั้งเดิมของบรรพบุรุษกับความรู้ด้านศิลปะ ภายใต้แนวคิด “ศิลปะพื้นบ้านของไทย รวมกับดีไซน์สมัยใหม่ จนใครๆ ก็หลงใหล” ทำให้นัท ได้รับเลือกเป็นทายาทช่างศิลปหัตถกรรมปี 2557 ของศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ 

ด้านวัตถุดิบ ก็มีการส่งเสริมการปลูกกระจูดในพื้นที่ของชาวบ้านแทนการเก็บจากป่าที่อาจทำลายทรัพยากรธรรมชาติ โดยปัจจุบันการปลูกกระจูดกลายเป็นพืชเศรษฐกิจของพื้นที่ ช่วยสร้างรายได้เพิ่มให้ชาวบ้าน ทั้งยังช่วยเก็บกักคาร์บอนได้อีกด้วย ซึ่งกระจูดได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI ของพัทลุง  

นอกจากนี้ นัท ยังได้เข้าร่วมโครงการส่งเสริมหัตถอุตสาหกรรมกับ กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม หรือ ดีพร้อม (DIPROM: Department of Industrial Promotion) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญอีกครั้งที่ช่วยยกระดับ VARNI Craft ให้ก้าวไกลมากขึ้น โดยดีพร้อมได้ให้การสนับสนุนในหลากหลายมิติ ทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์และออกแบบให้ตอบโจทย์ตลาดสมัยใหม่ พร้อมปรับปรุงคุณภาพสินค้าให้ได้มาตรฐาน เปลี่ยนจากงานหัตถกรรมที่ผลิตได้น้อย และไม่สามารถคงคุณภาพในทุกชิ้นงานได้ สู่การเป็นหัตถอุตสาหกรรมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น มีกำลังการผลิตเพิ่มมากขึ้น และเป็นสินค้าที่มีคุณภาพสูงสามารถแข่งขันในตลาดพรีเมียมได้

มาถึงวันนี้ VARNI Craft ได้ทำให้ผลิตภัณฑ์กระจูดจากทะเลน้อย เป็นที่นิยมของคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยมีวางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้าชั้นนำ และส่งออกไปยังหลายประเทศ เช่น ญี่ปุ่น ฮ่องกง จีน ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา   

ไม่เพียงแต่เป็นศูนย์เรียนรู้หัตกรรมกระจูดวรรณี นัท ยังได้เปิด VARNI Craftstay เพราะอยากให้คนมาเที่ยว มาสัมผัสวิถีชุมชน ออกล่องเรือทะเลน้อย เรียนรู้เรื่องราวภูมิปัญญาสานกระจูด และสนุกกับกิจกรรมเวิร์คชอปสานกระจูดด้วยตัวเอง แล้วเก็บผลงานกลับบ้านเป็นของที่ระลึก ดังนั้น VARNI Craft จึงไม่ได้แค่สานกระจูด แต่สานอาชีพ สานรายได้ และสานความยั่งยืนให้ชุมชนที่นี่ได้เป็นอย่างดี 

ดีพร้อม ผลักดันหัตถอุตสาหกรรมไทยสู่สากล

จากแนวพระราชดำริที่ทรงเน้นการใช้ทรัพยากรท้องถิ่น การพัฒนาทักษะของคนในชุมชน และการสร้างผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่น และตอบโจทย์ตลาด ดีพร้อม (DIPROM) จึงมุ่งสืบสานและต่อยอดพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงเพื่อผลักดันหัตถอุตสาหกรรมไทยให้เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของไทย โดยได้ดำเนินนโยบาย "ดีพร้อมคอมมูนิตี้ ที่นี่มีแต่ให้" คือ ให้ทักษะใหม่ ให้เครื่องมือทันสมัย ให้โอกาสโตไกล ให้ธุรกิจไทยที่ดีคู่ชุมชน เพื่อมุ่งเน้นการปรับใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้าน พร้อมยกระดับศักยภาพบุคลากรและงานหัตถกรรมไทย สู่การเป็นหัตถอุตสาหกรรมที่โดดเด่น

ณัฏฐิญา เนตยสุภา อธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม บอกว่า ดีพร้อม ให้ความสำคัญใน 3 กลยุทธ์หลัก หรือ 3H คือ Hand (ฝีมือ) Heritage (มิติทางวัฒนธรรม) และ High Value (มูลค่าสูง) ซึ่งเป็นการปฏิวัติแนวคิด ผสานงานฝีมือไทยเข้ากับดีไซน์และนวัตกรรมที่ทันสมัย เพื่อสร้างระบบนิเวศที่จะพาผู้ประกอบการงานหัตถกรรมไทยก้าวสู่การเป็นแบรนด์ร่วมสมัยที่โดดเด่นในตลาดระดับโลก

ภายใต้กลยุทธ์ Hand ดีพร้อมได้สืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ด้วยการอนุรักษ์และพัฒนาทักษะงานหัตถกรรมให้มีความประณีตและเชี่ยวชาญยิ่งขึ้น ผ่านการฝึกอบรมและยกระดับศักยภาพช่างฝีมือในสาขาต่าง ๆ เพื่อสร้างช่างที่สามารถผลิตผลงานได้มาตรฐานสากล พร้อมทั้งสนับสนุนการถ่ายทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น

กลยุทธ์ Heritage เป็นการสร้างเอกลักษณ์สินค้าไทยผ่านมรดกวัฒนธรรม โดยดีพร้อมได้นำแนวพระราชดำริมาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางสร้างอัตลักษณ์สินค้าไทย ด้วยการเชื่อมโยงเรื่องราว วัฒนธรรม และเอกลักษณ์ของแต่ละภูมิภาคเข้ากับงานหัตถกรรม ทำให้ผลิตภัณฑ์มีความหมายและมูลค่าเพิ่มขึ้น ทั้งยังสนับสนุนให้ผู้ประกอบการสร้างงานที่ร่วมสมัยแต่ยังคงรากทางวัฒนธรรม พร้อมสื่อสารเรื่องราวเพื่อสร้างความผูกพันระหว่างงานและผู้บริโภค

ขณะที่ กลยุทธ์ High Value มุ่งยกระดับงานหัตถกรรมให้เป็นสินค้าที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง สร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้แก่ชุมชน โดยผสานความคิดสร้างสรรค์และเทคโนโลยีเข้ากับภูมิปัญญาดั้งเดิม เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ตอบโจทย์ตลาดยุคใหม่ ควบคู่ไปกับการขยายช่องทางจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงการพัฒนาผู้ประกอบการให้สร้างแบรนด์ที่มีเอกลักษณ์ชัดเจน ส่งเสริมให้งานหัตถกรรมไทยก้าวขึ้นเป็นพลังสำคัญในอุตสาหกรรม Soft Power ระดับโลก

#Happpeningbkk #พระพันปีหลวง #VarniCraft #กระจูด #พัทลุง