HAPPENING BKK
NLINE MAGAZINE
×
ความหมายที่แท้จริงของการเฉลิมฉลองตรุษจีน
by วิคเตอร์
3 ก.พ. 2562, 17:37
  1,181 views

การฉลองของชาวไทยเชื้อสายจีนเหมือนหรือแตกต่างจากคนจีนในจีนแผ่นดินใหญ่อย่างไร

         คุณเคยสงสัยกันไหมว่าปีใหม่จีนมีความหมายอย่างไร และการเฉลิมฉลองวันปีใหม่ของชาวไทยเชื้อสายจีนเหมือนหรือแตกต่างจากคนจีนในจีนแผ่นดินใหญ่อย่างไร ไม่กี่วันมานี้ผมมีโอกาสได้พบกับอาจารย์สอนภาษาจีนหลายท่านของสมาคมขงจื้อที่เบตง จึงได้รับเกร็ดความรู้มากมายมาเล่าต่อในวันนี้

        เริ่มจากวันเวลาของวันตรุษจีน ทำไมชาวจีนจึงเลือกเวลาในช่วงฤดูหนาว เรามักจะเห็นวันตรุษจีนระหว่างเดือนมกราคมหรือกุมภาพันธ์ของทุกปี (หรือบางปีอาจจะมีหลุดไปถึงต้นมีนาคม)

         นั่นเป็นเพราะชาวจีนสมัยก่อนนั้นทำงานหนักมาตลอดทั้งปีจนกระทั่งช่วงฤดูเก็บเกี่ยวพืชผลมาจบลงในช่วงนี้ และในช่วงฤดูหนาวนี้เองเป็นช่วงที่พวกเขามีเวลาว่างจากการทำสวนทำไร่จึงตั้งหน้าตั้งตาทำความสะอาดบ้านเรือน และนำอาหารมาทำหมักดองเพื่อถนอมอาหารกินกันเพื่อรอฤดูกาลหว่านพืชครั้งใหม่     

        มีเรื่องเล่าในตำนานเกี่ยวกับการใช้สีแดงและส่งเสียงดังวันปีใหม่จีนนั้นมาจากเจ้าปีศาจเหนียน เพราะคำว่า “กั้ว เหนียน” แปลตรงตัวว่า “ข้าม ปี” มีตำนานเล่าขานของปีศาจตนหนึ่งนามว่า เหนียน โดยที่ปีศาจตนนี้จะไล่กัดกินสัตว์เลี้ยง หรือบางตำนานก็เล่าว่ามันกินคนด้วย จนกระทั่งชายชราผู้หนึ่งสืบรู้ว่าเจ้าปิศาจเหนียนไม่ชอบสีแดงและรำคาญเสียงที่ดังตึงตัง เขาจึงตัดกระดาษสีแดงไว้หน้าบ้านและจุดประทัดให้ปีศาจหนีไป ตั้งแต่นั้นชาวจีนจึงแพร่กระจายข่าวนี้และทำเป็นประเพณีมากันยาวนาน

        ส่วนในเรื่องของเครื่องเซ่นไหว้นั้น เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าคนจีนในอาเซียนไหว้เจ้ากันอย่างครึกโครม นั่นเป็นเพราะความเป็นห่วงเรื่องปากท้องของคนจีนที่สะท้อนออกมาที่คำทักทายถามถึงสารทุกข์สุขดิบ เช่น “กินข้าวมาแล้วหรือยัง” มากว่าถามว่า “สบายดีไหม” หรือว่า “ไปไหนมา” ดังนั้นเทศกาลตรุษจีนเราจึงเห็นการกินเป็นการเฉลิมฉลองชีวิตอย่างแท้จริง เพราะคนจีนเราเชื่อกันว่าหากไม่ฉลองกันเอิกเกริกในวันขึ้นปีใหม่จะทำให้ทั้งปีไม่มีผลการค้าที่รุ่งเรือง คนจีนหลายพันล้านทั่วโลก ส่วนใหญ่ก็ค้าขายร่ำรวยกันอยู่นะครับ

         ถึงตรงนี้เราลองมาดูกันว่าคนจีนกินอะไรกันบ้างในเทศกาลสำคัญแบบนี้

        ในอดีตทุกบ้านจะทำเกี๊ยว เพราะมันเป็นอาหารที่ทุกคนต่างร่วมด้วยช่วยกัน นับตั้งแต่ห่อเกี๊ยวปริมาณที่มากพอที่จะเลี้ยงทั้งตระกูลจะได้ไม่มีใครอดอยาก ส่วน “ทังเหยียน” หรือบัวลอยนั้นเป็นอีกสัญลักษณ์ของอาหารลูกกลมๆ ที่มีสีสรรเป็นมงคลอีกด้วย

        คนจีนกินเนื้อสัตว์ทุกประเภทนะครับ สุดแล้วแต่ความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น ดังนั้นตรุษจีนจึงต้องกินแบบจัดเต็มเหมือนชนทุกชาติ

         

        ชาวจีนนิยมกินส้มและให้ส้มเป็นของฝาก เพราะคำว่าส้มพ้องเสียงกับคำว่าทองคำนั่นเอง ในทุกกรณี ทุกเทศกาล การเอาส้มไปเยี่ยมใครจึงเป็นผลไม้มงคลเป็นความหมายดีดีต่อผู้ได้รับ

        นอกจากเรื่องปากท้องแล้ว คนจีนยังถือว่าเทศกาลตรุษจีนนี้เป็นการก้าวสู่สิ่งใหม่ๆ เพราะฉะนั้นทุกคนจะสวมเสื้อผ้าใหม่ในช่วงเทศกาลนี้ โดยที่สีที่เป็นที่นิยมที่สุดก็หนีไม่พ้นเสื้อผ้าสีแดง เพราะถือว่าเป็นมงคลแก่ตัวเองแล้วยังทำให้ปีศาจกลัวหนีไปอีกด้วย

       

        สีแดงยังคงปรากฎบนอีกสิ่งที่ลูกจ้างและเด็กๆ ต่างเฝ้ารอ นั่นคือ ซองแดงซึ่งเป็นเงินพิเศษที่ได้ปีละครั้งจากผู้ใหญ่ จากเจ้าของกิจการที่มอบให้กับลูกจ้างเป็นกำลังใจ หรือผู้ใหญ่ในครอบครัวมอบให้เด็กๆ เป็นเงินเก็บ และปัจจุบันคนจีนหลายคนก็ไม่ได้ให้ซองแดงกันจริงๆ แต่มีแอปพลิเคชั่นในมือถือด้วยการให้ซองแดงผ่านวีแชท มีเกมส์ไล่ตระครุบซองแดงในกรุ้ปแชทให้เล่นกันอีกด้วย

        เมื่อพูดถึงเทศกาลพิเศษแบบนี้แล้ว คนจีนไม่ได้ฉลองด้วยเพียงแค่อาหารและการรวมญาติ แต่ในอดีตนั้นคนจีนฉลองปีใหม่กันถึง 15 วัน ที่หยุดกันยาวเพราะสมัยก่อนคนส่วนใหญ่ต่างมีอาชีพทำไร่ทำนาจึงไม่ได้มีวันหยุดนักขัตฤกษ์เหมือนเช่นปัจจุบัน ในยุคปัจจุบันก็ลดทอนลงไปเนื่องจากการงานแบบสากล อย่างน้อยก็หยุดงานกันหนึ่งสัปดาห์

         

        วันแรก ครอบครัวจะไม่ออกไปไหน แต่จะฉลองกันภายในให้ครบถ้วน คนจีนจึงเดินทางกันมหาศาลให้ทันวันแรกของปีใหม่ หลายครอบครัวที่มีฐานะก็อาจจะไปเที่ยวต่างถิ่นต่างแดน คนจีนยังนิยมไปเที่ยวต่างประเทศโดยเฉพาะแถบอาเซียน เรายินดีต้อนรับและขอบพระคุณทุกท่านที่มาใช้จ่ายเงินหยวนของท่านเสมอ

        วันที่สองสามสี่ แต่ละครอบครัวจะก็ทยอยเดินสายพบญาติฝั่งพ่อแม่และญาติที่สนิทจากมากไปหาน้อย เพื่อไปอวยพรปีใหม่

        การไหว้เจ้าของคนจีนโพ้นทะเล เข้มข้นกว่าจีนแผ่นดินใหญ่มาก เพราะเหตุของคอมมิวนิสต์ที่มีการปฎิวัติวัฒนธรรม แต่เมื่อสถานการณ์ในประเทศจีนเริ่มกลับคืนมาสู่ความร่ำรวยและยิ่งใหญ่อีกครั้ง ก็ทำให้เราเห็นจีนยุคใหม่มีการแต่งเพลงตรุษจีนให้เป็นเพลงยอดนิยมเหมือนเทศกาลคริสต์มาส สงกรานต์ บทเพลงตรุษจีนจำนวนมากก็นำมาขับร้อง เพื่ออวยพร ใช้กันในหมู่คนจีนทั่วโลก ยิ่งในยุคที่จีนแผ่นดินใหญ่กลับมามีอำนาจทางเศรษฐกิจ เราจึงเห็นเมือง ปารีส ลอนดอน นิวยอร์ค ประดับประดาโคมแดง เชิดสิงโตเพื่อเอาใจนักท่องเที่ยวกระเป๋าหนักกันออกนอกหน้า

       

        เราจะเห็นว่าการเฉลิมฉลองเทศกาลสำคัญของคนจีนนั้นไม่ได้มีแค่ในหมู่คนที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่ยังมีการเผากระดาษเงิน กระดาษทองให้กับบรรพบุรุษเสมอ ในยุคที่เราต้องคำนึงถึงสื่งแวดล้อม ผมอยากให้ทุกคนช่วยกันลดการเผาลง แล้วหันไปทำออนไลน์แบบที่มีการลอยกระทงในแอพลิเคชั่นแทนก็เป็นเรื่องที่ควรทำอย่างยิ่ง

        อย่างไรก็ตามการเฉลิมฉลองเทศกาลดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการกินหรือเที่ยวพักผ่อนก็เป็นไปตามฐานะของแต่ละครอบครัว ส่วนตัวผมคิดว่าเราไม่จำเป็นต้องเฉลิมฉลองเกินตัวเพราะกลัวน้อยหน้าเพื่อนบ้าน เพราะการเฉลิมฉลองเป็นเรื่องส่วนบุคคลและสามารถปรับให้เข้ากับยุคสมัยได้ และหากบ้านไหนทำอาหารเองไม่เป็นก็เปลี่ยนไปกินนอกบ้านหรือสั่งมาส่งถึงบ้านได้ หรือหากเราอยู่ไกลกันก็สามารถสื่อสารกันได้ทางโซเชียลมีเดียหรือให้ซองแดงกันทางแอพลิเคชั่นก็ไม่ผิดระเบียบโลกปัจจุบันแต่อย่างใด

        ในโอกาสที่เป็นมงคลเช่นนี้ เราขออวยพรให้ผู้อ่านทุกท่านสุขสันต์ปีกุน มั่งมีพบสุขกันทุกท่าน

STORY BY วิคเตอร์
Main Photo by Sharon McCutcheon 

ABOUT THE AUTHOR
วิคเตอร์

วิคเตอร์

เกิดเบตง มาโลดแล่นในวงการศิลปะเมืองเทพ ผู้กำกับละครเวที ผู้อำนวยการ World Film Festival of Bangkok และนักชิมของอร่อย

ALL POSTS