เริ่มแล้วแยกขยะคอนโด กทม.ร่วมมือเดนมาร์ก นำร่อง 10 แห่ง ปั้นโมเดลที่ทำได้จริง

ลองนึกภาพดูว่า คอนโดมิเนียมที่ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และยังคงมีอัตราการขยายตัวสูงกว่าที่อยู่อาศัยประเภทอื่น จะผลิตขยะมากมายขนาดไหนในแต่ละวัน โดยเฉพาะขยะอาหาร หรือขยะเปียก แต่จะมีสักกี่แห่งที่มีระบบการคัดแยกขยะจริงๆ จังๆ 

ด้วยเหตุนี้ สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร จึงผนึกกำลังกับ องค์การพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งเดนมาร์ก สถานเอกอัครราชทูตเดนมาร์กประจำประเทศไทย และสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ริเริ่มโครงการ "คัดแยกขยะครัวเรือนในคอนโดมิเนียมกรุงเทพมหานคร" (Pilot Project for Household Waste Sorting in Bangkok Condominiums) โดยนำร่องคอนโดมิเนียม 10 แห่ง ในพื้นที่เขตคลองเตย และเขตวัฒนา

 

พรพรหม วิกิตเศรษฐ์ ที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และผู้บริหารด้านความยั่งยืนกรุงเทพมหานคร บอกว่า กรุงเทพฯ มีขยะมูลฝอยมากกว่า 9,000 ตันต่อวัน โดยครึ่งหนึ่งเป็นขยะอาหาร ทำให้ กทม. ใช้งบประมาณในการจัดการขยะ ซึ่งมากกว่างบประมาณที่ใช้ในด้านการศึกษาและสาธารณสุขรวมกัน ดังนั้น จะต้องหาแนวทางในการจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น  ประเทศเดนมาร์ก ถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีระบบการจัดเก็บและคัดแยกขยะที่มีประสิทธิภาพ

สำหรับคอนโดที่เข้าร่วมโครงการนำร่อง ได้แก่ 5 คอนโดในเขตคลองเตย (IDEO Q Sukhmvit 36, The Emporio Place, IDEO Morph 38, Siri at Sukhumvit, and Siamese Sukhumvit 48) และอีก 5 โครงการในเขตวัฒนา (15 Sukhumvit Reisdences, Noble BE 33, Wight Thonglor Residences, The Room Sukhumvit 69, and The Base Sukhumvit 77)

จากการสำรวจขยะมูลฝอยของคอนโดทั้ง 10 แห่ง พบว่า ปริมาณขยะมากที่สุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ขยะอาหาร 33.8% กระดาษเลอะหรือเปื้อน 14.7% พลสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง 9.0% พลาสติกที่สามารถรีไซเคิลได้ 8.5% และแก้ว 6.8%

 

ทั้งนี้ แต่ละคอนโดจะต้องมีการจัดพื้นที่ส่วนกลางสำหรับรองรับขยะมูลฝอย พื้นที่จุดทิ้งขยะประจำชั้น และการเตรียมให้มีภาชนะรองรับขยะมูลฝอยทั้ง 4 ประเภท ได้แก่ ขยะเศษอาหาร (เศษอาหาร เศษผัก เปลือกผลไม้) ขยะรีไซเคิล (ขวดแก้ว ขวดน้ำพลาสติก สมุด/หนังสือ กระดาษลัง กระดาศหนังสือพิมพ์ ขวดปั๊ม/ขวดขุ่น กระป๋องเหล็ก กระป๋องอลูมิเนียม) ขยะทั่วไป (เศษผ้า ผ้าอ้อมสำเร็จรูป ถุงแกง แก้วกาแฟ ซองขนม ทิชชู/ทิชชูเปียก ถุงพลาสติกเปื้อน กล่องโฟม ถุงเติม) และขยะอันตราย (บรรจุภัณฑ์สารเคมี ถ่าน/แบตเตอรี่ กระป๋องสเปรย์ หลอดไฟ ยาหมดอายุ สายชาร์จ ขยะอิเล็กทรอนิกส์)

อย่างไรก็ตาม ระบบการจัดเก็บขยะของคอนโดมิเนียมแต่ละแห่งมีความแตกต่างกัน ฉะนั้น โครงการนี้จะถูกนำไปถอดบทเรียนเพื่อสร้างต้นแบบการจัดการขยะของคอนโดมิเนียมให้มีความยืดหยุ่น และนำไปขยายผลในทุกเขตของกรุงเทพมหานคร

หาแนวทางใหม่ที่ยั่งยืน

ต้องยอมรับว่า แค่ขอความร่วมมือไม่มากพอที่จะเปลี่ยนพฤติกรรมของคน โดยเฉพาะครัวเรือน ดังนั้น กทม จึงได้ออกนโยบาย 'ไม่เทรวม' พร้อมทั้งมาตรการคัดแยกขยะลดค่าธรรมเนียม แต่ก็ยังมีปริมาณขยะมูลฝอยไปยังที่ฝังกลบจำนวนมาก และมีอัตราการรีไซเคิลต่ำ รวมทั้งมีการก่อให้เกิดขยะเพิ่มขึ้นด้วย 

ดังนั้น การร่วมมือกับรัฐบาลเดนมาร์ก และองค์กรพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งเดนมาร์ก (The Danish Environmental Protection Agency:DEPA) ถือเป็นอีกความพยายามที่จะนำแนวคิดและระบบการบริหารจัดการขยะครัวเรือนของเดนมาร์กมาเป็นแนวทางในการออกแบบโมเดลใหม่ให้ได้ผลมากขึ้นและยั่งยืน

แดนนี แอนนัน เอกอัครราชทูตเดนมาร์กประจำประเทศไทย กล่าวว่า การคัดแยกขยะครัวเรือนในเดนมาร์คถือเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน โดยทุกครัวเรือนจะมีการแยกขยะถึง 10 ชนิด ได้แก่ ขยะอาหาร, กระดาษ, กระดาษแข็ง, พลาสติก, กล่องอาหารและเครื่องดื่ม, โลหะ, แก้ว, สิ่งทอ, ขยะอันตราย, และ ขยะที่ไม่สามารถนำไปรีไซเคิล หรือนำกลับมาใช้ใหม่ได้

จากแนวทางการจัดการขยะอย่างเป็นระบบ ทำให้เกือบ 50% ของขยะครัวเรือนทั้งหมดในเดนมาร์กจะถูกนำไปรีไซเคิล และมีเพียง 2% เท่านั้น ที่ถูกส่งไปฝังกลบ (Landfills) โดยเดนมาร์กตั้งเป้าว่า จะเพิ่มอัตราการรีไซเคิลขยะให้ได้มากกว่า 60% ภายใน 5 ปีนับจากนี้ ขณะเดียวกัน ก็จะลดปริมาณการก่อให้เกิดขยะด้วย ซึ่งการคัดแยกขยะที่มีประสิทธิภาพถือเป็นพื้นฐานของเส้นทางขยะทั้งหมด แม้จะมีโรงงานรีไซเคิลที่ทันสมัยที่สุดก็ไม่สามารถจัดการขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากไม่ได้รับความสนใจจากครัวเรือน

โครงการความร่วมมือครั้งนี้ มีเป้าหมายพัฒนาข้อเสนอแนวทางการจัดการขยะะสำหรับการบริหารคอนโดมิเนียม, หน่วยงานปกครองท้องถิ่น รวมถึงผู้ที่กำหนดนโยบายระดับชาติ เพื่อปรับปรุงแนวทางการคัดแยกขยะที่ทำได้จริง และขยายผลไปยังคอนโดมิเนียมอื่นๆ ทั้งในกรุงเทพฯ และพื้นที่อื่นๆ ของประเทศไทยในอนาคต

ขณะที่ เจนส์ นีทอฟต์ ราสมุสเซ่น ผู้จัดการโครงการความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ประเทศไทย องค์กรพิทักษ์สิ่งแวดล้อมแห่งเดนมาร์ก บอกว่า โครงการนี้จะเป็นโอกาสในการทดลองโมเดลการคัดแยกขยะใหม่ในชีวิตจริง ซึ่งไม่ใช่แค่การคัดแยกขยะ แต่เป็นการทดลองระบบ การจัดเก็บดาต้า และการเรียนรู้ เพื่อนำมาออกแบบโมเดลสำหรับคอนโดมิเนียม ซึ่งจะต้องจัดทำระบบที่ชัดเจนและเป็นไปได้

"ที่เดนมาร์ก เราได้เรียนรู้ว่า การคัดแยกขยะต้องทำให้ง่าย มีประสิทธิภาพ และเข้าถึง ไม่เพียงแค่บอกประชาชนว่าต้องทำอะไร แต่ต้องทำให้ง่ายและมีความเป็นไม่ได้ในทางปฏิบัติด้วย"