HAPPENING BKK
NLINE MAGAZINE
×
"โกษาปาน" อนุสรณ์สถานแห่งมิตรไมตรีที่ถนนสยาม เมืองแบรสต์
by ซัมเมอร์
13 พ.ย. 2562, 16:53
  336 views

หนึ่งรูปปั้น ที่สื่อความหมายได้หมื่นล้านถ้อยคำ...

        เมื่อ 333 ปีที่แล้ว คณะราชทูตสยามนำโดยออกพระวิสุทธสุนทร (โกษาปาน) เดินทางรอนแรมบนเรือลัวโซข้ามสามมหาสมุทรกว่าครึ่งปี ไปขึ้นฝั่งที่แบรสต์ เมืองท่าฐานทัพเรือในแคว้นเบรอตาญ เพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศฝรั่งเศส

         ระหว่างที่พักอยู่ในแบรสต์นานสามสัปดาห์เพื่อรอกำหนดการเดินทางต่อไปเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ในปารีส คณะราชทูตได้รับการดูแลอย่างดีจากข้าราชการท้องถิ่น และวัฒนธรรมที่ประณีตงดงามแปลกตาด้วยสีสันจากตะวันออกไกล ก็ได้รับความสนใจจากชาวเมืองอย่างมากมาย เราได้ทราบเรื่องราวของโกษาปานจากจดหมายเหตุของมองซิเออร์ เดอ วีเซบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ที่ติดตามทำข่าวคณะราชทูตสยามทุกวัน เกมการละเล่นที่ผู้ติดตามราชทูตนำไปเผยแพร่ ก็ยังมีอยู่ในชื่อ “เกมสยาม”

       บันทึกประจำวันที่โกษาปานเขียนเล่าถึงเมืองแบรสต์ ถือเป็นเอกสารทางประวัติศาสตร์ชิ้นสำคัญของหอจดหมายเหตุคณะมิสซังต่างประเทศ กรุงปารีส และหนึ่งในเครื่องราชบรรณาการของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ที่โกษาปานเชิญไปถวายพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 คือกาน้ำชาเงินจีน ในเวลาต่อมาได้ถูกนำออกประมูลแล้วตกเป็นสมบัติของ LVMH บริษัทต้นสังกัดของหลุยส์ วิตตอง และปัจจุบันยังมีแบบจำลองสามมิติขบวนราชทูตสยามจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์ตูร์ ตองกีร์ของเมืองแบรสต์ด้วย

       

        ความประทับใจที่โกษาปานได้สร้างไว้ในฝรั่งเศส ยิ่งเห็นได้ชัดเมื่อถนนบริเวณท่าเรือที่ตัดเข้าสู่ตัวเมืองแบรสต์ ได้ชื่อว่า Rue de Siam หรือ ถนนสยาม ชื่อของห้างร้านและท่าเรือในบริเวณนั้น ก็มีคำว่าสยามอยู่ด้วย

        ปัจจุบัน เมืองแบรสต์ยังคงมีความสำคัญในฐานะเมืองท่า และเพิ่มความเป็นเมืองแห่งการศึกษา มีความร่วมมือกับสถาบันในไทย ที่ส่งนักเรียนไปแลกเปลี่ยน เรียนภาษาและวัฒนธรรม โดยได้รับการดูแลอย่างดีจากชาวเมืองตลอดมา

 Rue de Siam หรือ ถนนสยาม 

        สมาคมครูภาษาฝรั่งเศสแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จึงจัดสร้างรูปปั้นโกษาปานขนาดครึ่งตัว ไปติดตั้ง ณ ถนนสยาม ในโอกาสรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในวาระครบรอบ 11 ปีการสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ องค์ผู้ก่อตั้งสมาคมครูภาษาฝรั่งเศสแห่งประเทศไทย

อาจารย์วัชระ ประยูรคำ ประติมากรผู้ปั้นเจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน)

        ประติมากรรมโลหะหล่อที่งดงามดุจมีชีวิตนี้เป็นฝึมือของอาจารย์วัชระ ประยูรคำ โดยได้ข้อมูลจากภาพพิมพ์โกษาปานในสื่อโบราณของฝรั่งเศส ผนวกกับการค้นคว้าหาข้อมูล และจินตนาการออกมาเป็นภาพสามมิติ ประดิษฐานบนแท่นหินแกรนิต จารึกประวัติด้วยสามภาษา ไทย ฝรั่งเศส และภาษาท้องถิ่นของเบรอตาญ ประสานงานโครงการโดยนายสุพจน์ โล่คุณสมบัติ อุปนายกสมาคมนักเรียนเก่าสวิสส์แห่งประเทศไทยฯ

        ประติมากรรมโกษาปาน ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นและสืบเนื่องยาวนาน ดังที่นายฌัก ลาปูฌ เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐฝรั่งเศสประจำประเทศไทยได้กล่าวไว้ในพิธีแถลงข่าว “Kosa Pan: Le buste โกษาปาน อนุสรณ์สถานแห่งมิตรไมตรีที่ถนนสยาม ว่า...

        “ประเทศฝรั่งเศสมุ่งมั่นที่จะทำงานร่วมกับรัฐบาลใหม่ของประเทศไทย พร้อมสนับสนุนสนธิสัญญาการค้าเสรีระหว่างสหภาพยุโรปและประเทศไทย บริษัทฝรั่งเศสก็พร้อมที่จะมีธุรกิจการค้า การลงทุนในไทย” และ “ความสัมพันธ์ของประเทศทั้งสองเดินทางมายาวไกล ตั้งแต่สมัยของราชทูตโกษาปานจวบจนปัจจุบัน จากวันนั้นถึงวันนี้ โลกได้เปลี่ยนแปลงไปมากมาย แต่สิ่งหนึ่งที่ยังคงดำรงอยู่ คือ เราสามารถก้าวผ่านปัญหาต่าง ๆ มาได้ และความสัมพันธ์ของประเทศเราทั้งสองก็ยังแนบแน่น มีคุณค่ายิ่งขึ้นเรื่อย ๆ ไป

       

         สามร้อยสามสิบสามปีผ่านมา เรื่องราวการผจญภัยอันกล้าหาญของโกษาปาน ยังคงเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดงานศิลปะ ดนตรี วรรณกรรม และจะทำหน้าที่เจริญสัมพันธไมตรีระหว่างสองแผ่นดินสืบไป...

บันทึกประวัติศาสตร์อัศจรรย์                   สองสายสัมพันธ์อันตรึงจิต

ชาวสยามจากบูรพทิศ                                         ผูกมิตรภาพด้าวแดนอัสดง

ฝรั่งเศสกับสยามประเทศ                         ข้ามเขตฟ้าคั่นนำสารส่ง

ปฐมบทตำนานยิ่งยรรยง                                     สืบส่งสร้างสรรค์จนวันนี้

เรื่องก็งามความก็เพราะคือภาพพจน์         อันปรากฏประจักษ์เป็นสักขี

ภูมิสยามภูมิฝรั่งต่างถ้อยที                                  ผูกไมตรีแห่งสองนัครา

ภูมิประวัติอัศจรรย์จากบรรพ์เบื้อง            ตำนานเนื่องจากเบื้องนี้จนเบื้องหน้า

จารึกนามสำคัญสมัญญา                                    ตราบนิรันดร์ชั่วกัลปา “โกษาปาน       
- เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

 

ABOUT THE AUTHOR
ซัมเมอร์

ซัมเมอร์

เขียนหนังสือ แปลหนังสือ เป็นคอลัมนิสต์พลอยแกมเพชร หลงไหล K-pop และติดตามวงการแฟชั่น

ALL POSTS